AKALA KO TINALIKURAN AKO NI LOLA—PERO NANG MABUKSAN KO ANG LUMANG SILLÓN AT MAHILA ANG NAKATAGONG TALI, NADISKUBRE KO ANG KATOTOHANANG IKINAIYAK KO NANG MATINDI

Lumaki ako sa pangangalaga ni Lola Nene—payat, maputi ang buhok, laging nakasuot ng lumang saya. Siya ang dahilan kung bakit may almusal ako tuwing umaga, aruga tuwing ako’y umiiyak, at lakas tuwing natatakot ako. Hindi ko kilala ang tunay kong mga magulang; ang sabi niya, iniwan daw nila ako noong sanggol pa lang. At kahit walang dugong nag-uugnay sa amin, siya ang naging Nanay, Tatay, at Mundo ko.

Ngunit nang mag-14 ako, bigla siyang nawala. Walang sulat, walang paliwanag, walang pasabi kahit isang salita. Iniwan niya ako sa tita ko, at ilang taon akong nabuhay na may sugat na hindi naghihilom—ang tanong na “Bakit ako iniwan ni Lola? Ayaw na ba niya sa’kin?” Sinubukan kong mag-move on, pero tuwing naiisip ko siya, sumasakit ang dibdib ko. Hanggang sa isang tawag mula sa lumang kapitbahay ang nagpabalik sa lahat.

“May naiwan ang Lola mo dito. Dapat makita mo.”

ANG LUMANG SILLÓN

Pagbalik ko sa lumang bahay, halos gumuho na ito. Amoy lumang kahoy, alikabok, at mga alaala. Sa sala, naroon ang lumang sillón ni Lola—upuang rattan na punit ang unan at kalawangin ang turnilyo. Doon niya ako laging hinahaplos at sinasabing, “Apo, kahit anong mangyari, hindi kita iiwan.” Ngunit sa mata ko, iniwan niya ako. At ngayon, hawak ko ang upuang matagal nagkubli ng mga lihim.

Habang inaayos ko ang sillón, napansin ko ang maliit na bahagi sa ilalim na natatakpan ng lumang tela. May nakausling tali—manipis, halos hindi makita. Hinila ko ito, dahan-dahan, at biglang bumukas ang maliit na drawer na hindi ko alam na naroon. Sa loob, may isang lumang kahon at isang sobre na may nakasulat: “Para kay Tala, sa araw na handa na siya.” At ako si Tala.

ANG SULAT NI LOLA

Nang buksan ko ang sobre, nanginginig ang kamay ko habang binabasa ang sulat. “Apo, patawarin mo ako kung bakit bigla akong lumayo. Hindi ko ito ginawa dahil hindi kita mahal—kundi dahil gusto kitang mailigtas.” Napahinto ako; parang may humigop ng hangin sa dibdib ko. “Dumating ang araw na pinuntahan ako ng tunay mong ama. May pera sila, may impluwensiya. Kukunin ka sana nila, pero sinabi kong wala ka. Sinabi kong… namatay ka.”

Nalaglag ang kamay ko. Hindi ako makahinga sa bigat ng katotohanan. “Hindi sila mabuting tao, Tala. Kaya ko itinago ang katotohanan—para hindi ka gamitin, saktan, o angkinin.” Ang sakit na akala kong abandonment, proteksyon pala. “Nang malaman kong pinaghahanap nila ako, kinailangan kong lumayo. Pero araw-araw, minahal kita.” Ang huling linya ang bumasag sa aking buong kaluluwa: “Hindi kita iniwan. Inilayo kita sa panganib. Ang iniwan ko lang sa’yo… ay ang lahat ng pagmamahal na kaya kong ibigay.”

ANG KAHON NG ALAALA

Nang buksan ko ang kahon, bumungad ang mga bakas ng pagmamahal: lumang litrato naming dalawa, panyo niyang may burdang pangalan ko, kuwintas kong pangsanggol, at maliit na journal. Bawat pahina’y puno ng pagmamahal: “Today, Tala learned to walk.” “Tala slept holding my finger.” “I prayed God will let me live longer for her.” Bawat sulat, parang kutsilyong dumaraan sa lumang sugat.

Paglabas ko ng bahay, dala ko ang kahon at ang sulat—at sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, gumaan ang puso kong matagal nang mabigat. Hindi na galit ang nararamdaman ko, kundi pag-unawa. Hindi ko na iniisip kung bakit siya nawala; iniisip ko kung paano niya ako iniligtas. At gabi-gabi, binubulong ko: “La… salamat. Salamat sa pag-ibig na hindi ko naintindihan noon, pero nagligtas ng buhay ko.”